فیلم 360 درجه موسیقی ایرانی و هویت - قسمت اول: میراث فرهنگی ناملموس

میراث فرهنگی به آثار مادی و معنوی به جامانده از گذشته گفته می‌شود که بر هویت فرهنگی یک جامعه انسانی دلالت دارد و از آن جهت قابل توجه است که در شناخت زندگی گذشتگان مفید و مؤثر است و برای مطالعه جوامع، اقوام، و ملل گوناگون، نیز بازشناسی آثار مادی تمدن‌ها و سیر تشکیل و تکامل آنها سندی با ارزش به شمار می‌آید.

میراث فرهنگی غیرمادی (ناملموس) شامل شخصیت‌های علمی، فرهنگی و آیین‌ها و افکار فرهنگی است. میراث فرهنگی غیرمادی به عنوان واژه‌ای مناسب برای تعیین فرایندهای تاریخی و تجربه شده به وسیله جوامع و همچنین دانش‌ها، مهارت‌ها و خلاقیت‌هاست که به وسیله ایشان طراحی می‌شوند. این موارد برای هویت‌بخشی میان نسل‌ها و حراست از تنوع فرهنگی و خلاقیت بشری اهمیت دارد.

در ماده دوم کنوانسیون «حفاظت از میراث فرهنگی غیرمادی»، در تعریف آمده‌ است: میراث فرهنگی ناملموس یا غیرمادی به‌معنای رفتارها، نمادها، دانش‌ها، مهارت‌ها و تجلّیات شفاهی است که جوامع، گروه‌ها و در برخی موارد افراد؛ 1.آﻧﻬا را بخشی از میراث فرهنگی خود می‌دانند، 2.از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند، 3.پیوسته به وسیله جوامع و گروه‌ها در پاسخ به محیط، طبیعت و تاریخشان تغییر می‌یابند و بازآفرینی می‌شوند، 4.حسِ هویت و تداوم را به ارمغان می‌آورند، 5.احترام به تنوع فرهنگی و خلاقیت بشری را ترویج می‌کنند.

همچنین برخی عناصر مادی مانند وسایل، اشیا، مصنوعات دستی و فضاهای فرهنگی وابسته به عناصر غیرمادی، مانند محصولات صنایع دستی که وابسته به مهارت‌ها و دانش سنتی است و یا فضاهای فرهنگی ازجمله حسینیه‌ها که مرتبط با اعتقادات و باورهای مذهبی است، بخشی از میراث غیرمادی تلقی می‌شوند. اما میراث فرهنگی مادی (ملموس) به آثار و ابنیه تاریخی، اشیاء و هرآنچه شکلی ملموس و مادی داشته باشد، اطلاق می‌شود.

در پایان دهه 90 میلادی، سازمان یونسکو، کنفرانسی با عنوان «ارزیابی کلی توصیه‌نامه سال 1989 در مورد حراست از فولکلور و فرهنگ سنتی: توانمندسازی محلی و همکاری بین‌المللی» برگزار کرد. از نتایج کنفرانس؛ جایگزینی اصطلاح «میراث فرهنگی غیرمادی یا معنوی» به جای واژه «فولکلور» بود، زیرا فولکلور در برخی جوامع تحقیرآمیز دانسته می‌شد.

کنفرانس عمومی یونسکو در سال 2003، کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی غیرمادی را تصویب کرد. سازمان یونسکو، میراث فرهنگی غیرمادی را به پنج حوزه تقسیم می‌کند:

1- سنت‌های شفاهی و گفتاری؛

2-  هنرهای نمایشی و موسیقایی؛

3-  رسوم اجتماعی، آیین‌ها و جشن‌ها؛

4- دانش و فعالیت‌های سنتی مربوط به طبیعت و کیهان؛

5- فنون و مهارت‌های مرتبط با صنایع دستی

ایران به عنوان سرزمینی با تاریخ و فرهنگ کهن، در این حوزه از ظرفیت بسیاری برخوردار است و در جهان جزء کشورهایی است که بیشترین تلاش را در ثبت آثار غیرمادی به انجام رسانده است. پس از تصویب کنوانسیون حفظ آثار مربوط به بخش غیرمادی، ایران تاکنون فعالیت موثری داشته که منجر به ثبت آثار ایرانی و شیعی گردیده است. فهرست ثبت شده از میراث معنوی ایرانی در سازمان یونسکو عبارتند از:

  •  نوروز 2009
  • ردیف موسیقی ایرانی 2009
  • مهارت فرشبافی کاشان 2010
  • مهارت فرشبافی فارس 2010
  • هنر نمایشی آیینی تعزیه 2010
  • آیین پهلوانی و زورخانه‌ای 2010
  • موسیقی بخشی‌های خراسان 2010
  • مهارت سنتی ساخت و دریانوردی با لنج در خلیج فارس 2011
  • نقالی: قصه‌گویی نمایشی 2011
  • آیین قالی‌شویان مشهد اردهال 2012

بهروز وجدانی عضو هیئت علمی پژوهشی سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری و مدرس موسیقی سنتی و نواحی ایران در مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی از سال ۱۳۸۳ تا سال ۱۳۸۷ بود. او همچنین عضو کمیته ملی موسیقی یونسکو و عضو هیئت مدیره کانون پژوهشگران خانه موسیقی ایران از سال ۱۳۸۷ تا کنون و رئیس این کانون از بهمن ۱۳۸۹ بوده‌است. وی از سال ۱۳۸۰ عضو کمیته ملی فولکلور، دانش سنتی و منابع ژنتیکی می‌باشد. او سابقه سخنرانی در چند اجلاس یونسکو را نیز دارد.

وی همچنین چندین مقاله در حوزه‌ها و موضوعات مرتبط با مردم‌شناسی و فرهنگ عامه منتشر کرده‌است. هروز وجدانی در تهیه و تدوین پرونده‌های «موسیقی بخشی‌های خراسان»،موسیقی اقوام ایرانی برای ثبت در فهرست نمونه میراث فرهنگی ناملموس یونسکو و ثبت جهانی «کمانچه»مسئولیت داشته و همچنین در ثبت ردیف موسیقی سنتی ایران در یونسکو همکاری داشته‌است.

سیروس مهاجری  (1363) موسیقیدان ،پژوهشگر ،مولتی اینسترومنتالیست با سازهای تخصصی پیانو  (گرایش نوازندگی پیانو ایرانی) باس گیتار ،نوازندگی را از سال 1373 نزد استاد محمد جواد عبداللهی (1321) آغاز نموده و در این دوران  در ارکستر ها و گروههای زیادی در تهران و شیراز به همکاری پرداخته است. وی در سال 1386 در جشنواره فجر به همراهی کوارتت حسین زارع به عنوان رتبه دوم جشنواره فجر نایل گردید.عمده حضور وی در عرصه موسیقی در دو دهه اخیر  به عنوان نوازنده پیانو ایرانی و باس گیتار  با هنرمندان معاصری چون بیداد ، شهرام ملک  زاده ، محمد صادق اسحاقی، سینا سبکروح ، فرهاد کاظمی ، احمد استرحام لاری،خسرو کیان راد، پیمان رسولی ،آرش احمدی نسب ، محسن یگانه ، گروه هیوا ،گروه ارشان ،گروه موسیقی نای و نی ،گروه راک اٌرٌد(فستیوال یوسف اسلام ) ،گروه تلفیقی آشتی و …. می باشد.

بیشتر فعالیت های پژوهشی وی در موسیقی ایران  در موسیقی دوران قاجار و دوران پهلوی و شیوه های ارکستراسیون ملی و بالاخص  شیوه های نوازندگی پیانو در تاریخ موسیقی ایران بوده است .سیروس مهاجری در سال 1397 اولین پیشنهاد ثبت میراث ناملموس فرهنگی خود را در عرصه ملی با عنوان شیوه پیانونوازی استاد جواد معروفی را به همراهی گروهی از نوازندگان و اساتید معاصر  پیانو ایرانی به سازمان میراث فرهنگی ارایه نمود که با رای اکثریت آرا در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ایران به ثبت رسید.وی در آلبومهای موسیقی بسیاری به نوازندگی پرداخته و در سالیان اخیر بیشتر فعالیت های ایشان مرتبط با تولید محتوای پژوهشی و آموزشی  و نوازندگی در آلبومهای موسیقی هنرمندان معاصر در ایران و خارج از ایران بوده است .

نام فیلم: موسیقی ایرانی و هویت قسمت اول : میراث فرهنگی ناملموس

ژانر: موسیقی

تهیه کننده: مدیا وی آر رسانه

کیفیت: HD, FULL HD, 2K, 4K

مدت زمان: 13:06 دقیقه

زبان: فارسی

iframe src=”https://samsungvr.com/watch/1ZPMXsjLfvf?autoplay=true” frameborder=”0″ allowfullscreen width=”100%” height=”550″></iframe